ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR JURNALI
Saytdagi havola: http://zamtadqiqot.uz/index.php/ZTFITJ/index Jurnal nomi :ZAMONAVIY TA'LIMDA FAN VA INNOVATSION TADQIQOTLAR JURNALI Tillar: O`zbek, rus, ingliz Nashr qilingan yil: 2024 Muddati: oyda 2 marta Ixtisoslik (yo`nalishlari: Aniq fanlar tabiiy fanlar Texnika fanlari Pedagogika fanlari Ijtimoiy-gumanitar fanlari Filologiya fanlari Iqtisod fanlari va boshqa sohalar Jurnalning maqsadi – zamonaviy taʼlim axborot vositalarining nazariy va amaliy faoliyatii boʼyicha muhokamalar uchun maydonchasini, yoʻnalishdagi yoshlarga taʼlim berishda oliy oʼquv yurti va ilmiy-tadqiqot vositalari bilan hamkorlikda faoliyat koʼrsatish, ustoz-shogird anʼanalari asosida uzviy ishlab chiqarish jarayonidir. Maqolalar nufuzli xalqaro ma`lumotlar bazalarida indekslanadi.
STRESSGA CHIDAMLILIKNI OSHIRISHDA MOTIVATSIYANING ROLI
This article examines the role of motivation in increasing stress resilience. It analyzes internal and external motivation, psychological resources, and adaptive coping mechanisms that contribute to stress resistance. Special attention is given to the relationship between motivation, emotional stability, and self-regulation.
Xudayberdiyev Rahimnazar Xolnazar o‘g‘li
МИНТАҚАВИЙ ЭКОЛОГИК ҲАМКОРЛИКНИНГ ЯНГИ БОСҚИЧИ: ОРОЛ МУАММОСИ ВА МАРКАЗИЙ ОСИЁДА БАРҚАРОР РИВОЖЛАНИШ ИСТИҚБОЛЛАРИ
Инсоният тарихида хатолар кўп бўлган, бироқ уларнинг баъзилари табиат юзида тирилмайдиган чандиқлар қолдиради. Бир пайтлар бепоён кенгликлари, мовий тўлқинлари ва қирғоқларидаги ҳаёт қайнаган Орол денгизи бугун нафақат минтақавий, балки глобал фожианинг тирик рамзига айланди. Кўз ўнгимизда денгиз чекинди, унинг ўрнини эса Аралқум, инсоният бепарволигининг қумдан тикланган ҳайкали эгаллади, у нафақат табиий экотизимни, балки иқтисодий, ижтимоий ва демографик тизимларни ҳам чуқур ўзгартириб юборди.
XXI ASR TA’LIMIDA DAHOLIKNI KASHF ETISH VA RIVOJLANTIRISH TALABLARI
Mazkur maqolada XXI asr ta’lim tizimida daholikni kashf etish va rivojlantirishning nazariy hamda amaliy talablari tahlil qilinadi. Tadqiqotda daholik fenomeni iste’doddan farqli ravishda yuqori darajadagi ijodiy tafakkur, innovatsion yondashuv va murakkab muammolarni hal etish qobiliyati bilan tavsiflanishi asoslab beriladi. Rivojlangan mamlakatlar ta’lim tajribasi misolida iste’dodli o‘quvchilarni erta aniqlash, individual ta’lim trayektoriyalarini shakllantirish, STEAM yondashuvi, raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt imkoniyatlaridan foydalanish kabi omillar muhim ahamiyat kasb etishi ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, maqolada neyropsixologik yondashuvlar, kreativlikni rivojlantirish metodlari, tanqidiy fikrlashni shakllantirish hamda interdisiplinar ta’lim muhiti daholikni yuzaga chiqaruvchi asosiy shartlar sifatida talqin etiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, zamonaviy ta’lim tizimi nafaqat bilim berishga, balki shaxsning intellektual va ijodiy salohiyatini maksimal darajada ro‘yobga chiqarishga yo‘naltirilgan bo‘lishi zarur.
В статье рассмотрены современные аспекты внематочной беременности — одной из ведущих причин материнской смертности на ранних сроках. Проанализированы этиология, патогенез, клинические проявления, методы диагностики и лечения. Особое внимание уделено достижениям XXI века: ранней диагностике с использованием β-ХГЧ и трансвагинального УЗИ, а также минимально инвазивным методам лечения.
ПРИМЕНЕНИЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В МРТ-ДИАГНОСТИКЕ МОЛОЧНОЙ ЖЕЛЕЗЫ В СИСТЕМЕ РАННЕГО ВЫЯВЛЕНИЯ РАКА
Ушбу мақолада сут бези саратонини эрта аниқлаш тизимида магнит-резонанс томографияси (МРТ)да сунъий интеллект технологияларидан фойдаланишнинг замонавий ёндашувлари кўриб чиқилган. Чуқур ўқитиш, тасвирларни автоматик сегментация қилиш, динамик контрастлаш таҳлили ва саратони ривожланиш хавфини башорат қилиш каби асосий йўналишлар таҳлил қилинган. Сунъий интеллектни клиник амалиётга жорий этиш ташхис аниқлигини ошириш, ўсмаларни доклиник босқичда аниқлаш ва инсон омилини камайтириш имконини бериши кўрсатилган. 2024–2025 йиллардаги тадқиқотлар СИнинг МРТ тасвирларини таҳлил қилишда юқори самарадорлигини тасдиқлайди. МРТ ва сунъий интеллект интеграцияси персоналлаштирилган тиббиётни ривожлантиришда муҳим аҳамиятга эга.
THE ART OF INFLUENCING THE MIND: PRE- AND POST-CONVERSATIONAL MANIPULATION
This article analyzes the processes of influencing the human mind, particularly the mechanisms of communicative manipulation before and after conversation. It examines the role of psychological tools, cognitive biases, and elements of social engineering in interpersonal communication. Based on modern psychology and communication theories, the study reveals the main stages of controlling the mind.
QAYTA TIKLANUVCHI ENERGIYA MANBALARI VA ULARNING FIZIK ASOSLARI
Mazkur maqolada qayta tiklanuvchi energiya manbalarining fizik asoslari, ularning zamonaviy energetika tizimidagi o‘rni hamda ekologik va iqtisodiy ahamiyati tahlil qilinadi. So‘nggi yillarda dunyo miqyosida energiya iste’molining ortishi va an’anaviy yoqilg‘i resurslarining kamayib borishi qayta tiklanuvchi energiya manbalariga bo‘lgan ehtiyojni kuchaytirdi. Tadqiqot davomida quyosh, shamol, gidroenergiya va biomassa kabi energiya turlarining fizik ishlash mexanizmlari ilmiy manbalar asosida o‘rganildi. Shuningdek, O‘zbekistonda qayta tiklanuvchi energetikani rivojlantirish bo‘yicha amalga oshirilayotgan islohotlar va texnologik loyihalar ham tahlil qilindi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, qayta tiklanuvchi energiya manbalari nafaqat ekologik xavfsizlikni ta’minlaydi, balki energiya samaradorligini oshirish va iqtisodiy barqarorlikka erishishda ham muhim omil hisoblanadi.
NOGIRONLIK MAVZUSINI YORITISHDA INKLYUZIV MEDIA MAHSULOT YARATISHNING TAHRIRIY VA KOMMUNIKATIV MEZONLARI
Mazkur maqolada nogironlik mavzusini ommaviy axborot vositalarida yoritishda inklyuziv media mahsulot yaratishning tahririy, texnologik va kommunikativ mezonlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda nogironlikka oid materiallarning mazmunan to‘g‘ri bo‘lishi bilan bir qatorda, ularning turli nogironlik guruhlari uchun foydalanishga qulay shaklda taqdim etilishi ham muhimligi asoslanadi. Maqolada media inklyuzivligi faqat to‘g‘ri terminologiya yoki etik tasvir bilan chegaralanmasligi, balki subtitr, imo-ishora tili tarjimasi, audio tavsif, muqobil matn, screen-readerga mos interfeys, sodda tildagi axborot va “accessible by design” tamoyili bilan uzviy bog‘liq ekani ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, nogironlik mavzusini yoritishda tahririyatlarning ichki standartlari, jurnalistlar uchun trening-modullar, media keyslar, vizual materiallarni baholash va intervyu madaniyatini takomillashtirish zarurligi ilmiy jihatdan asoslanadi. Maqola yakunida OAVda nogironlik mavzusini yoritish bo‘yicha inklyuziv tahririy siyosatni shakllantirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqiladi.
RUS TILINI O‘QITISHDA ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNING O‘RNI
Annotatsiya: Zamonaviy axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi va ta’lim tizimidagi innovatsion yondashuvlar til o‘qitish metodikasiga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Ayniqsa, rus tilini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish ta’lim sifati, o‘quvchilarning motivatsiyasi hamda kommunikativ kompetensiyasini rivojlantirishning muhim omillaridan biriga aylandi. Mazkur maqolada rus tilini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalarning o‘rni, interfaol metodlar, multimedia vositalari, raqamli ta’lim platformalari va kommunikativ yondashuvlarning samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida tavsifiy, tahliliy, qiyosiy va pedagogik kuzatish metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, innovatsion pedagogik texnologiyalar o‘quvchilarning nutq faoliyatini rivojlantirish, mustaqil fikrlashini shakllantirish hamda dars jarayonidagi faolligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, maqolada rus tili ta’limida zamonaviy texnologiyalarni qo‘llash bilan bog‘liq muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari ham muhokama qilingan.
FIZIKA DARSLARIDA ZAMONAVIY PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
Annotatsiya: Hozirgi globallashuv va raqamli transformatsiya davrida ta’lim tizimida innovatsion pedagogik texnologiyalarni joriy etish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Ayniqsa, fizika fanini o‘qitishda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish o‘quvchilarning ilmiy tafakkurini rivojlantirish, nazariy bilimlarni amaliyot bilan bog‘lash hamda dars samaradorligini oshirishda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi. Mazkur maqolada fizika darslarida interfaol metodlar, multimedia vositalari, virtual laboratoriyalar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va loyiha asosida o‘qitish metodlarining o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida tavsifiy, qiyosiy, tahliliy va pedagogik kuzatish metodlaridan foydalanildi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, zamonaviy pedagogik texnologiyalar o‘quvchilarning fizika faniga qiziqishini oshirish, mustaqil fikrlashini shakllantirish va murakkab fizik tushunchalarni oson o‘zlashtirishga yordam beradi. Shu bilan birga, maqolada zamonaviy texnologiyalarni ta’lim jarayoniga tatbiq etishda yuzaga kelayotgan muammolar ham yoritilgan.
O‘ZBEK TILIDA MEDIA TERMINLARNING SHAKLLANISH VA RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada o‘zbek tilidagi media terminlarning shakllanish jarayoni, ularning lingvistik tabiati hamda zamonaviy axborot makonidagi rivojlanish tendensiyalari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida media sohasi bilan bog‘liq terminlarning tarixiy taraqqiyoti, o‘zlashma qatlamlari, semantik transformatsiyasi va kommunikativ vazifalari o‘rganildi. Shuningdek, raqamli texnologiyalar rivoji natijasida paydo bo‘layotgan yangi media birliklarining til tizimiga kirib kelishi hamda ularning normativlashuv jarayonlari tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari o‘zbek media terminologiyasi dinamik rivojlanayotgan tizim ekanligini, unda inglizcha va ruscha o‘zlashmalar faol qatlamni tashkil etishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, terminlarning milliy muqobillarini yaratish zarurati ham ilmiy asosda yoritildi.
EROZIYA MODELLARINING QIYOSIY DINAMIKASI
Annotatsiya: Ushbu referativ tezisda eroziya modellarining qiyosiy dinamikasi yoritilgan. Eroziya – tuproqning suv yoki shamol ta’sirida yemirilishi va ko‘chishi jarayoni bo‘lib, uni modellashtirish fizik, empirik va raqamli yondashuvlarga tayanadi. Asosiy modellar: USLE/RUSLE, WEPP, EUROSEM, LISEM va SWAT modellari bo‘lib, ularning har biri fazoviy-vaqtincha o‘zgaruvchanlik, ma’lumotlar talabi va prognoz aniqligi jihatidan farqlanadi. Tezis eroziya jarayonlarini baholash va tuproq muhofazasi strategiyalarini ishlab chiqish uchun ilmiy asoslangan tavsiyalar beradi.
TUPROQLAR TUZ REJIMINI BOSHQARISHNING NAZARIY ASOSLARI
Annotatsiya: Ushbu referativ tezisda tuproqlar tuz rejimini boshqarishning nazariy asoslari yoritilgan. Tuz rejimi – suvda eruvchan tuzlarning tuproq profilida ko‘chishi va to‘planishi jarayoni bo‘lib, uni boshqarish suv-tuz balansi, konveksiya-diffuziya modeli va ion almashinish qonuniyatlariga tayanadi. Asosiy boshqaruv mexanizmlari: yuvish rejimi, drenaj tizimlari, sug‘orish texnologiyalari va kimyoviy meliorantlardir. Tezis tuproq unumdorligini saqlash va sho‘rlanishning oldini olish uchun ilmiy asoslangan amaliy tavsiyalar beradi.
USING SWOT ANALYSIS TO DEVELOP MODERN ENGLISH LANGUAGE TEACHING METHODS
Abstract: The rapid transformation of global education systems has significantly influenced the methodology and practice of English language teaching. In the modern educational environment, teachers are expected not only to transmit linguistic knowledge but also to develop communicative competence, critical thinking, digital literacy, and intercultural understanding among learners. Under such conditions, traditional teaching approaches often fail to satisfy the demands of contemporary education. Therefore, strategic planning tools such as SWOT analysis have become increasingly important in identifying strengths, weaknesses, opportunities, and threats within English language teaching systems. This article examines the role of SWOT analysis in the development of modern English language teaching methods. The study explores theoretical foundations of SWOT analysis, analyzes its pedagogical significance, and evaluates its practical application in English language classrooms. Particular attention is given to the educational reforms implemented in Uzbekistan, including the integration of digital technologies, communicative methodologies, and learner-centered instruction. The research combines qualitative analysis of scholarly literature with comparative examination of teaching practices in higher education institutions. The findings demonstrate that SWOT analysis serves as an effective strategic instrument for improving teaching quality, increasing learner motivation, and adapting educational methods to rapidly changing social and technological conditions. The article also proposes several methodological recommendations for teachers and educational institutions seeking to modernize English language instruction.
ZAMONOAVIY FARMATSEVTIK TEXNALOGIYALARDA BIOLOGIK FAOL MODDALARNI YETKAZIB BERISH TIZIMLARI
Annotatsiya:Ushbu maqolada zamonaviy farmatsevtik texnologiyalarda biologik faol moddalarni (BFM) samarali yetkazib berish tizimlarining rivojlanish tendensiyalari va ularning amaliy ahamiyati tahlil qilinadi. An’anaviy dori shakllari bilan bog‘liq muammolar, jumladan past bioo‘zlashtirilish, noaniq ta’sir va yon ta’sirlarning yuqoriligi zamonaviy dori yetkazib berish tizimlarini ishlab chiqishni taqozo etadi. Shu nuqtai nazardan, maqolada nanozarrachalar, liposomalar, polimer asosidagi tashuvchilar, gidrogellar va mikrokapsulatsiya kabi innovatsion yondashuvlar ko‘rib chiqiladi.
DORIVOR O’SIMLIKLARDAN OLINGAN EKSTRAKTLARNING FARMAKOLOGIK SAMARADORLIGI VA QO’LLANILISHI
Annotatsiya:Dorivor o‘simliklar qadim zamonlardan buyon inson salomatligini saqlash va turli kasalliklarni davolashda muhim ahamiyat kasb etib kelgan. Ularning tarkibidagi biologik faol moddalar organizmga terapevtik ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu maqolada dorivor o‘simliklardan olingan ekstraktlarning farmakologik samaradorligi, ta’sir mexanizmlari hamda tibbiyot va farmatsevtika sohasida qo‘llanilish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Dorivor o‘simliklardan olinadigan ekstraktlar zamonaviy farmatsevtika va tibbiyotda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ular tarkibida alkaloidlar, flavonoidlar, glikozidlar, saponinlar, efir moylari, vitaminlar va boshqa biologik faol moddalarni saqlab, inson organizmiga turli farmakologik ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu biologik faol birikmalar yallig‘lanishga qarshi, antibakterial, antivirus, antioksidant, og‘riq qoldiruvchi hamda immunomodulyator xususiyatlarga ega bo‘lib, ko‘plab kasalliklarni davolash va profilaktika qilishda keng qo‘llaniladi.Mazkur maqolada dorivor o‘simliklardan ekstrakt olishning asosiy usullari, ularning kimyoviy tarkibi, farmakologik samaradorligi hamda tibbiyotning turli yo‘nalishlarida qo‘llanilish imkoniyatlari keng yoritilgan. Shuningdek, o‘simlik ekstraktlarining sintetik preparatlarga nisbatan afzalliklari, jumladan tabiiyligi, organizmga yumshoq ta’siri va nojo‘ya ta’sirlarining kamligi tahlil qilingan.Tadqiqot natijalari dorivor o‘simlik ekstraktlarining asab tizimi, yurak-qon tomir, oshqozon-ichak, nafas yo‘llari va teri kasalliklarini davolashda samarali ekanligini ko‘rsatadi. Ayniqsa, Chamomile, Valerian va Aloe vera kabi o‘simliklardan olingan ekstraktlar yuqori terapevtik samaradorlikka ega ekanligi aniqlangan. Maqolada shuningdek dorivor o‘simlik ekstraktlarining zamonaviy farmatsevtika sanoatida yangi fitopreparatlar yaratishdagi istiqbollari ham ko‘rib chiqilgan.Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, dorivor o‘simliklardan olingan ekstraktlar kelajakda tabiiy va xavfsiz dori vositalari sifatida yanada keng qo‘llanilishi mumkin. Ularni chuqur ilmiy o‘rganish va amaliyotga joriy etish farmakologiya hamda fitoterapiya rivojida muhim ahamiyatga ega.
ASTMA KASALLIGIDA ZAMONAVIY FARMAKOLOGIK DAVOLASH TAMOYILLARI
Annotatsiya: Bronxial astma nafas yo‘llarining surunkali yallig‘lanishiga asoslangan kasallik bo‘lib, u bronxospazm, nafas yo‘llari giperreaktivligi va qaytalanuvchi nafas qisishi xurujlari bilan kechadi. ushbu holatning rivojlanishida allergenlar, infeksiyalar hamda turli tashqi va ichki trigger omillar muhim rol o‘ynaydi. kasallikda nafas yo‘llarining torayishi natijasida havo almashinuvi buziladi va gipoksiya rivojlanishi mumkin.tadqiqotda bronxial astmaning kelib chiqish sabablari, patogenez mexanizmlari hamda klinik belgilarining asosiy jihatlari tahlil qilindi. shuningdek, zamonaviy farmakologik davolash usullari, xususan inhalyatsion glyukokortikoidlar va bronxodilatatorlarning samaradorligi ko‘rib chiqildi. profilaktika choralariga alohida e’tibor qaratilib, allergenlardan saqlanish va kasallikni nazorat qilishning ahamiyati ta’kidlandi.
BUYRAK TOSH KASALLIGI (NEFROLITIAZ)NING KELIB CHIQISH MEXANIZMLARI, FARMAKOLOGIK YONDASHUVLAR VA ZAMONAVIY PROFILAKTIKA USULLARI
Annotatsiya: Buyrak tosh kasalligi (nefrolitiaz)ning kelib chiqish mexanizmlari, rivojlanish bosqichlari hamda zamonaviy farmakologik va profilaktik yondashuvlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Nefrolitiaz siydik tizimining keng tarqalgan patologiyalaridan biri bo‘lib, uning asosida mineral almashinuvining buzilishi, siydik tarkibidagi kristall hosil qiluvchi moddalarning ortishi hamda siydik pH muvozanatining o‘zgarishi yotadi.Tadqiqot davomida kalsiy oksalat va kalsiy fosfat toshlarining shakllanish mexanizmlari, giperkalsiuriya, giperoksaluriya hamda dehidratatsiya kabi asosiy etiologik omillar tahlil qilindi. Shuningdek, buyraklarda kristallizatsiya jarayonining bosqichlari va uning siydik yo‘llarida tosh hosil bo‘lishiga olib keluvchi patogenetik xususiyatlari yoritildi.
TAOM VA TANA SUHBATI: SOG‘LOM HAYOT FORMULASI
Annotatsiya:Mazkur tezisda inson salomatligini saqlash va mustahkamlashda to‘g‘ri ovqatlanishning fundamental ahamiyati tahlil qilinadi. Ovqatlanish inson organizmining fiziologik faoliyati, energiya almashinuvi, immunologik himoya mexanizmlari va umumiy hayot sifatini belgilovchi asosiy biologik omillardan biridir. Zamonaviy dietologiya nuqtai nazaridan ratsional ovqatlanishning tamoyillari, oziq moddalarning organizmga ta’siri, noto‘g‘ri ovqatlanish oqibatlari va profilaktik ahamiyati yoritilgan. Statistik ma’lumotlar asosida noto‘g‘ri ovqatlanishning global salomatlikka ta’siri ko‘rib chiqilgan.
ASAB TIZIMI DISFUNKSIYASI: STRESS VA NEVROTIK HOLATLARNING RIVOJLANISH MEXANIZMI
Annotatsiya:Ushbu tezisda asab tizimi disfunksiyasi, stress omillarining organizmga ta’siri hamda nevrotik holatlarning rivojlanish mexanizmi keng yoritiladi. Zamonaviy hayot tarzida ruhiy va emotsional zo‘riqishlarning ortishi asab tizimi faoliyatining buzilishiga olib kelmoqda. Natijada nevroz va boshqa funksional buzilishlar keng tarqalmoqda. Ishda asab tizimi disfunksiyasining asosiy sabablari, klinik belgilari, rivojlanish mexanizmi hamda profilaktik choralari ilmiy asosda tahlil qilinadi.
YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARIDA PATOLOGIK O‘ZGARISHLAR
Annotatsiya: Ushbu ilmiy ish yurak-qon tomir kasalliklarida yuzaga keladigan patologik o‘zgarishlarning kelib chiqish mexanizmlari, rivojlanish bosqichlari hamda ularning organizmga ta’sirini zamonaviy ilmiy yondashuvlar asosida chuqur tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda yurak-qon tomir tizimi kasalliklarining global miqyosda keng tarqalishi, ularning inson salomatligi va o‘lim ko‘rsatkichlariga ta’siri hamda ijtimoiy-tibbiy ahamiyati alohida yoritilgan.Ish davomida ateroskleroz, arterial gipertenziya, ishemik yurak kasalligi va miokard infarkti kabi keng tarqalgan patologiyalar fonida yuzaga keladigan morfologik va funksional o‘zgarishlar ilmiy asosda tahlil etilgan. Endoteliy disfunktsiyasi, lipid almashinuvi buzilishi, oksidativ stress, surunkali yallig‘lanish jarayonlari hamda gemodinamik buzilishlar kasallik patogenezida asosiy rol o‘ynashi ko‘rsatib o‘tilgan.Shuningdek, xavf omillari — noto‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollikning yetishmasligi, chekish, stress va metabolik sindrom kabi holatlarning yurak-qon tomir tizimidagi patologik jarayonlarni kuchaytirishi batafsil yoritilgan. Ushbu omillar o‘zaro ta’sirda bo‘lib, tomirlar strukturasi va funksiyasining izdan chiqishiga, natijada esa og‘ir klinik asoratlarning rivojlanishiga olib kelishi aniqlangan.Tadqiqotda zamonaviy diagnostika usullari va profilaktika strategiyalarining ahamiyati ham ko‘rib chiqilib, yurak-qon tomir kasalliklarini erta aniqlash hamda ularning asoratlarini kamaytirish imkoniyatlari tahlil qilingan. Olingan natijalar global tibbiyot amaliyotida ushbu kasalliklarga qarshi kurashishda ilmiy va amaliy jihatdan muhim ahamiyat kasb etadi.
QANDLI DIABETNING XUSUSIY PATOLOGIYASI: ETIOLOGIYASI, PATOGENEZI VA MORFOLOGIK O‘ZGARISHLARI
Annotatsiya:Qandli diabet zamonaviy tibbiyot va Patologiya fanida eng dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Ushbu kasallik insulin gormoni yetishmovchiligi yoki uning periferik to‘qimalarda biologik ta’sirining buzilishi natijasida rivojlanadigan surunkali metabolik patologiya bo‘lib, organizmda uglevod, yog‘ va oqsil almashinuvining chuqur buzilishi bilan kechadi. Kasallikning asosiy patogenetik omili Insulin funksiyasining yetarli bo‘lmasligi yoki uning retseptor darajasidagi rezistentligi hisoblanadi, bu esa glyukoza (shakar) almashinuvining izdan chiqishiga olib keladi. Natijada organizmda qonda shakar miqdorining oshishi holati rivojlanadi va bu uzoq davom etsa, ko‘plab a’zo va tizimlarda qaytarilmas morfologik o‘zgarishlar yuzaga keladi.
GIPERTONIYA VA JIGAR KASALLIKLARI BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA DORIVOR O‘SIMLIKLARNING KOMPLEKS QO‘LLANILISHI: GIBISKUS, DO‘LANA VA RASTOROPSHANING QIYOSIY TAHLILI
Annotatsiya:Arterial gipertoniya dunyo miqyosida keng tarqalgan surunkali kasalliklardan biri bo‘lib, yurak-qon tomir tizimi kasalliklari orasida nogironlik va o‘lim ko‘rsatkichlarining asosiy sabablaridan biri hisoblanadi. Ushbu kasallikning uzoq muddat davom etishi yurak, buyrak, miya va qon tomirlarida jiddiy funksional hamda morfologik o‘zgarishlarni yuzaga keltiradi. So‘nggi yillarda gipertoniya bilan birga jigar kasalliklarining, xususan virusli gepatitlar, yog‘li gepatoz va surunkali gepatitlarning uchrash chastotasi ortib bormoqda. Bu esa bemorlarni davolashda kompleks yondashuv zaruratini yuzaga keltirmoqda.Jigar organizmning asosiy metabolik markazi bo‘lib, ko‘pgina farmakologik preparatlarning parchalanishi va zararsizlantirilishida muhim rol o‘ynaydi. Shu sababli jigar faoliyatining buzilishi antihipertenziv preparatlarning farmakokinetikasi va farmakodinamikasiga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.
ME’DA ZAIFLIGI VA UNI DAVOLASHDA DORIVOR O‘SIMLIKLARNING AHAMIYATI
Annotatsiya:Ushbu maqolada me’da zaifligi kasalligining etiologiyasi, patogenezi, klinik belgilari, asoratlari va uni davolashda dorivor o‘simliklarning ahamiyati keng ilmiy asosda yoritilgan. Me’da inson organizmidagi hazm tizimining asosiy bo‘g‘inlaridan biri bo‘lib, uning funksional faoliyati buzilishi butun organizmning modda almashinuvi va umumiy fiziologik holatiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Me’da zaifligi natijasida ovqat hazm bo‘lish jarayonining sustlashuvi, sekretsiya faoliyatining buzilishi, oziq moddalarning yetarlicha parchalanmasligi va organizm tomonidan o‘zlashtirilishining kamayishi kuzatiladi.Maqolada qadimiy sharq tabobatining buyuk namoyandasi Avicennaning The Canon of Medicine asarida me’da zaifligi bo‘yicha keltirilgan ilmiy qarashlari va davolash usullari tahlil qilindi.
O‘QUV-TARBIYA JARAYONINI MODERNIZATSIYALASHDA INNOVATSION TA’LIM TEXNOLOGIYALARNI QO‘LLASH
Annotatsiya. O‘quv-tarbiya jarayonini modernizatsiyalash bu – ta’limning mazmuni, shakli, metodlari va boshqaruv tizimini zamonaviy davr hamda kelajak mehnat bozori talablariga moslashtirishdir. Bunda urg‘u faqat bilim berishga emas, balki 4K ko‘nikmalarini (kommunikatsiya, kooperasiya, kreativlik, tanqidiy fikrlash) shakllantirishga qaratiladi.
TA’LIM TEXNOLOGIYALARI VA UNI O`QITUVCHI FAOLIYATIDA TUTGAN O`RNINI BILISH
Annotatsiya. Maqolada ta’lim texnologiyalari va o‘qituvchi faoliyatidagi o‘rni haqida so‘z yuritilgan. Ta’lim texnologiyalari belgilangan ta’lim maqsadlariga qisqa vaqt ichida va yuqori natija bilan erishishni kafolatlaydigan shakl, metod va vositalar tizimidir. U darsni tasodifiy omillardan xoli qilib, loyihalashtirilgan natijani beradi.
КОНСТИТУЦИЯ — ГАРАНТИЯ ТРУДОВЫХ ПРАВ ГРАЖДАН В УСЛОВИЯХ СОВРЕМЕННЫХ РЕФОРМ
В современных условиях цифровизации экономики, развития предпринимательства и внедрения новых форм занятости вопросы обеспечения трудовых прав граждан приобретают особую актуальность. Конституция Республики Узбекистан выступает основой правовой системы государства и надежной гарантией реализации права каждого человека на труд, свободный выбор профессии и справедливые условия труда. Сегодня в стране активно развивается рыночная экономика, расширяется частный сектор, появляются новые формы занятости — дистанционная работа, самозанятость, фриланс, цифровые платформы труда. Несмотря на это, трудовая деятельность граждан в организациях и предприятиях продолжает занимать важное место в экономической жизни общества. Именно посредством труда создается национальный доход, а заработная плата остается одним из основных источников доходов населения.
SUN’IY INTELLEKT TEXNOLOGIYALARINING TA’LIM TIZIMIDAGI O‘RNI VA SAMARADORLIGI
Annotatsiya: Mazkur maqolada sun’iy intellekt texnologiyalarining zamonaviy ta’lim tizimidagi o‘rni, ularning o‘quv jarayoniga ta’siri hamda ta’lim samaradorligini oshirishdagi ahamiyati tahlil qilinadi. Raqamli transformatsiya sharoitida sun’iy intellekt texnologiyalari ta’limning barcha bosqichlariga kirib borib, individual o‘qitish, avtomatlashtirilgan baholash, masofaviy ta’lim va adaptiv o‘quv platformalarini rivojlantirishga xizmat qilmoqda. Tadqiqot davomida ilmiy adabiyotlar, xorijiy tajribalar va O‘zbekiston ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan raqamlashtirish jarayonlari o‘rganildi. Tadqiqot natijalari sun’iy intellekt texnologiyalaridan samarali foydalanish o‘quvchilarning bilim olish motivatsiyasi, mustaqil fikrlashi hamda o‘quv jarayonining sifatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatdi. Shu bilan birga, maqolada mazkur texnologiyalarni joriy etishdagi muammolar va istiqbolli yo‘nalishlar ham yoritilgan.
KIBERXAVFSIZLIKNI TA’MINLASHDA ZAMONAVIY AXBOROT TEXNOLOGIYALARINING AHAMIYATI
Annotatsiya: Mazkur maqolada zamonaviy axborot texnologiyalarining kiberxavfsizlikni ta’minlashdagi o‘rni va ahamiyati ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Axborotlashgan jamiyat sharoitida raqamli texnologiyalarning keng qo‘llanilishi bilan bir qatorda kiberxavflar ham ortib bormoqda. Shu sababli davlat boshqaruvi, bank-moliya tizimi, ta’lim, sog‘liqni saqlash va boshqa strategik sohalarda axborot xavfsizligini ta’minlash muhim vazifaga aylandi. Tadqiqot davomida kiberxavfsizlik tushunchasi, zamonaviy tahdidlar, axborot tizimlarini himoyalash usullari hamda sun’iy intellekt, bulutli texnologiyalar va biometrik autentifikatsiya kabi innovatsion yechimlarning samaradorligi o‘rganildi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, zamonaviy axborot texnologiyalaridan kompleks foydalanish kiberhujumlarning oldini olish, ma’lumotlar yaxlitligini saqlash hamda foydalanuvchilarning raqamli xavfsizligini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
BESH HALQALI, IKKI AZOT SAQLAGAN GETEROSIKLIK BIRIKMALARNING TIBBIYOTDAGI AHAMIYATI
Geterosiklik birikmalar organik kimyo va biologiya sohasida juda muhim ahamiyatga ega. Ularning tarkibida kamida bitta azot atomining mavjudligi molekulaning biologik faoliyatini oshiradi. Xususan, besh halqali ikki azotli geterosiklik birikmalar molekula tuzilishida noyob xususiyatlarga ega bo‘lib, ular tibbiyotda keng qo‘llaniladi. Bu maqolada besh halqali ikki azotli birikmalarni tashkil etuvchi struktura, ularning biologik faoliyati va farmatsevtik sohadagi qo‘llanilishi batafsil tahlil qilinadi. Shu bilan birga, ularning xavfsizlik masalalari va kelajak istiqbollari ham ko‘rib chiqiladi.
O‘ZBEKISTONDA MILLATLARARO TOTUVLIK VA DINIY BAG‘RIKENGLIKNING JAMIYAT BARQARORLIGIDAGI O‘RNI
Annotatsiya: Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida millatlararo totuvlik va diniy bag‘rikenglik siyosatining shakllanishi, uning jamiyat barqarorligini ta’minlashdagi ahamiyati hamda bugungi globallashuv sharoitidagi dolzarb jihatlari ilmiy tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida mamlakatda turli millat va konfessiya vakillari o‘rtasidagi hamjihatlikni mustahkamlashga qaratilgan davlat siyosati, huquqiy asoslar va amaliy mexanizmlar o‘rganildi. Shuningdek, millatlararo totuvlikning ijtimoiy barqarorlik, fuqarolik birdamligi va milliy taraqqiyotdagi o‘rni yoritildi. Tadqiqot natijalari O‘zbekistonda olib borilayotgan bag‘rikenglik siyosati jamiyatdagi tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashda muhim omil ekanligini ko‘rsatdi.
YUVENIL BACHADONDAN QON KETISHDA GORMONAL TERAPIYANING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI VA SAMARADORLIGINI BAHOLASH
Annotatsiya: Yuvenil bachadondan qon ketish o‘smirlik davrida keng uchraydigan ginekologik muammo bo‘lib, uning rivojlanishida gormonal disbalans va endometriy proliferatsiyasining buzilishi muhim rol o‘ynaydi. Zamonaviy davolash usullari orasida gormonal terapiya yetakchi ro`l o`ynaydi. Estrogen–gestagen preparatlari hamda gestagen monoterapiyasi qon ketishni to‘xtatish, menstrual siklni tiklash va endometriyning fiziologik rivojlanishini ta’minlashda samaralidir. Davolash samaradorligi qon ketish chastotasi va davomiyligining kamayishi hamda menstrual siklning barqarorlashuvi orqali baholanadi.
ПРОБЛЕМА СОХРАНЕНИЯ ЧИСТОТЫ РУССКОГО ЛИТЕРАТУРНОГО ЯЗЫКА В ЭПОХУ ГЛОБАЛИЗАЦИИ
Аннотация: В данной работе рассматривается состояние современной культуры речи как важнейшего компонента духовной культуры общества. Автор анализирует трансформацию речевых норм в XXI веке под влиянием глобализации, цифровизации и изменения системы ценностей. Особое внимание уделяется качествам образцовой речи (правильности, чистоте, точности) и факторам, способствующим снижению уровня грамотности в медийном пространстве и молодежной среде. В докладе обосновывается необходимость сохранения литературного стандарта и роль классического наследия в формировании языковой личности. На основе проведенного анализа предлагаются пути популяризации культуры общения в современном социуме.
PEDAGOGICAL CONDITIONS FOR DEVELOPING AUTONOMY IN FOREIGN LANGUAGE LEARNERS
This study examines the pedagogical conditions necessary for developing autonomy in foreign language learners. Learner autonomy has become an essential component of modern education, as it enables students to take responsibility for their own learning process, develop independent thinking, and improve language proficiency through self-regulated strategies. The research explores key pedagogical factors that contribute to the formation of autonomy, including student-centered teaching approaches, motivation enhancement, the integration of digital technologies, collaborative learning, and the role of teachers as facilitators rather than knowledge transmitters. Special attention is given to the importance of creating a supportive learning environment that encourages critical thinking, self-assessment, goal setting, and reflective practices. The study also highlights challenges faced by learners in achieving autonomy and suggests effective methods for overcoming these difficulties. The findings indicate that properly organized pedagogical conditions significantly enhance learners’ ability to independently manage their foreign language learning, leading to improved academic performance and lifelong learning skills.
MORAL AND IDEOLOGICAL EDUCATION AS A FACTOR IN STUDENTS’ PERSONAL DEVELOPMENT
Abstract: Moral and ideological education plays a fundamental role in shaping the personality of students and guiding their holistic development in contemporary educational settings. In an era of rapid globalization, cultural diversity, and information expansion, students are exposed to a wide range of values and ideological influences, both constructive and destructive. This paper examines moral and ideological education as a key factor in students’ personal development, emphasizing its impact on value formation, critical thinking, civic responsibility, and social behavior. The study highlights that the integration of moral principles with ideological awareness contributes to the formation of a stable worldview, emotional maturity, and resistance to negative external influences. It also analyzes pedagogical approaches and educational strategies that enhance the effectiveness of moral and ideological education in higher and secondary education institutions. The findings suggest that a well-structured educational environment, combined with active teacher involvement and value-oriented curricula, significantly strengthens students’ personal growth and social adaptation. Ultimately, moral and ideological education is identified as an essential component in developing responsible, culturally aware, and ethically grounded individuals..
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARIDA STEAM TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA BOLALARNING TADQIQOTCHILIK QOBILIYATLARINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Annotatsiya: Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarning tabiiy qiziqishi va izlanuvchanlik qobiliyatlarini rivojlantirishda STEAM texnologiyalarining o’rni tahlil qilingan. Shuningdek zamonaviy pedagogik yondashuvlar asosida bolalarning mustaqil fikrlash ko’nikmalarini shakllantirish bo’yicha metodik tavsiyalar berilgan.
KATTA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING LIDERLIK SIFATLARINI RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Annatatsiya: Maqolada katta maktabgacha yoshdagi bolalarda liderlik sifatlarini shakllantirish va rivojlantirishning metodologik asoslari hamda muammolari yoritilgan. Bolalik davridanoq yetakchilik va mustaqillik qobiliyatlariga ega bo‘lish kelajakda shaxsning jamiyatda o‘z o‘rnini topishi va samarali faoliyat ko‘rsatishida muhim poydevor bo‘lishi haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, maqolada katta maktabgacha yoshdagi bolalarda tashabbuskorlik, mas’uliyatlilik, intizomlilik va tashkilotchilik kabi liderlik sifatlarini o‘yinlar hamda pedagogik mashg‘ulotlar orqali rivojlantirish zarurligi, dolzarbligi hamda ushbu yo‘nalishda olib borilgan tajriba-sinov ishlari tahlili atroflicha bayon etilgan.