NOGIRONLIK MAVZUSINI YORITISHDA INKLYUZIV MEDIA MAHSULOT YARATISHNING TAHRIRIY VA KOMMUNIKATIV MEZONLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: nogironlik, OAV, inklyuziv media, accessibility, audio tavsif, subtitr, screen-reader, tahririyat standarti, media etikasi, kommunikativ tenglik.Abstract
Mazkur maqolada nogironlik mavzusini ommaviy axborot vositalarida yoritishda inklyuziv media mahsulot yaratishning tahririy, texnologik va kommunikativ mezonlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda nogironlikka oid materiallarning mazmunan to‘g‘ri bo‘lishi bilan bir qatorda, ularning turli nogironlik guruhlari uchun foydalanishga qulay shaklda taqdim etilishi ham muhimligi asoslanadi. Maqolada media inklyuzivligi faqat to‘g‘ri terminologiya yoki etik tasvir bilan chegaralanmasligi, balki subtitr, imo-ishora tili tarjimasi, audio tavsif, muqobil matn, screen-readerga mos interfeys, sodda tildagi axborot va “accessible by design” tamoyili bilan uzviy bog‘liq ekani ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, nogironlik mavzusini yoritishda tahririyatlarning ichki standartlari, jurnalistlar uchun trening-modullar, media keyslar, vizual materiallarni baholash va intervyu madaniyatini takomillashtirish zarurligi ilmiy jihatdan asoslanadi. Maqola yakunida OAVda nogironlik mavzusini yoritish bo‘yicha inklyuziv tahririy siyosatni shakllantirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqiladi.
References
Ногиронлар ҳуқуқлари тўғрисидаги Конвенция. Нью-Йорк, 13 декабрь 2006 йил.
[2] O‘zbekiston Respublikasining “Nogironligi bo‘lgan shaxslarning huquqlari to‘g‘risida”gi Qonuni.
[3] Qosimova N., Isakov O. O‘zbekiston ommaviy axborot vositalarida nogironlik mavzusining yoritilishi: o‘quv-amaliy qo‘llanma. – Toshkent: Extremum-press, 2017.
[4] Barnes C. Disabling Imagery and the Media: An Exploration of the Principles for Media Representations of Disabled People. – Halifax: Ryburn Publishing, 1992.
[5] Oliver M. The Politics of Disablement. – London: Macmillan, 1990.
[6] World Health Organization, World Bank. World Report on Disability. – Geneva: World Health Organization, 2011.
[7] United Nations Office at Geneva. Disability-Inclusive Language Guidelines. – Geneva, 2024.
[8] Ellis K., Kent M. Disability and New Media. – New York: Routledge, 2011.
[9] Matamala A., Orero P. Accessible Filmmaking: Integrating Translation and Accessibility into the Filmmaking Process. – Bern: Peter Lang, 2010.
[10] Haller B. Representing Disability in an Ableist World: Essays on Mass Media. – Louisville: The Advocado Press, 2010.
