DORIVOR O’SIMLIKLARDAN OLINGAN EKSTRAKTLARNING FARMAKOLOGIK SAMARADORLIGI VA QO’LLANILISHI

Authors

  • Obidova Ruhshona Lazizjon qizi Farmatsiya fakulteti,farmatsiya yo’nalishi 103-B guruh talabasi
  • Muxiddinova Marjona Najmiddin qizi Farmatsiya fakulteti, farmatsiya yo‘nalishi 103-B guruh talabasi
  • Shahzoda Bobojonova Sharifovna

Keywords:

Kalit so’zlar: fitoterapiya, farmakognoziya, biofaol birikmalar, ekstraksiya usullari, fitopreparatlar, antioksidant faollik, dorivor xomashyo, farmatsevtik texnologiya, tabiiy dori vositalari, biologik samaradorlik.

Abstract

 

Annotatsiya:Dorivor o‘simliklar qadim zamonlardan buyon inson salomatligini saqlash va turli kasalliklarni davolashda muhim ahamiyat kasb etib kelgan. Ularning tarkibidagi biologik faol moddalar organizmga terapevtik ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu maqolada dorivor o‘simliklardan olingan ekstraktlarning farmakologik samaradorligi, ta’sir mexanizmlari hamda tibbiyot va farmatsevtika sohasida qo‘llanilish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Dorivor o‘simliklardan olinadigan ekstraktlar zamonaviy farmatsevtika va tibbiyotda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ular tarkibida alkaloidlar, flavonoidlar, glikozidlar, saponinlar, efir moylari, vitaminlar va boshqa biologik faol moddalarni saqlab, inson organizmiga turli farmakologik ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu biologik faol birikmalar yallig‘lanishga qarshi, antibakterial, antivirus, antioksidant, og‘riq qoldiruvchi hamda immunomodulyator xususiyatlarga ega bo‘lib, ko‘plab kasalliklarni davolash va profilaktika qilishda keng qo‘llaniladi.Mazkur maqolada dorivor o‘simliklardan ekstrakt olishning asosiy usullari, ularning kimyoviy tarkibi, farmakologik samaradorligi hamda tibbiyotning turli yo‘nalishlarida qo‘llanilish imkoniyatlari keng yoritilgan. Shuningdek, o‘simlik ekstraktlarining sintetik preparatlarga nisbatan afzalliklari, jumladan tabiiyligi, organizmga yumshoq ta’siri va nojo‘ya ta’sirlarining kamligi tahlil qilingan.Tadqiqot natijalari dorivor o‘simlik ekstraktlarining asab tizimi, yurak-qon tomir, oshqozon-ichak, nafas yo‘llari va teri kasalliklarini davolashda samarali ekanligini ko‘rsatadi. Ayniqsa, Chamomile, Valerian va Aloe vera kabi o‘simliklardan olingan ekstraktlar yuqori terapevtik samaradorlikka ega ekanligi aniqlangan. Maqolada shuningdek dorivor o‘simlik ekstraktlarining zamonaviy farmatsevtika sanoatida yangi fitopreparatlar yaratishdagi istiqbollari ham ko‘rib chiqilgan.Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, dorivor o‘simliklardan olingan ekstraktlar kelajakda tabiiy va xavfsiz dori vositalari sifatida yanada keng qo‘llanilishi mumkin. Ularni chuqur ilmiy o‘rganish va amaliyotga joriy etish farmakologiya hamda fitoterapiya rivojida muhim ahamiyatga ega.

References

1. Abu Ali ibn Sino. Tib qonunlari. Toshkent: Fan nashriyoti, 1982.

2. Harborne J. B.. Phytochemical Methods. London: Chapman and Hall, 1998.

3. Medicinal Plants of the World. Academic Press, 2004.

4. Oʻzbekiston Milliy universiteti. Farmakognoziya fanidan o‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2021.

5. Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi. Dorivor o‘simliklar va ularning tibbiyotdagi ahamiyati. Toshkent, 2020.

6. Pharmacognosy and Phytochemistry. Elsevier, 2010.

7. Toshkent farmatsevtika instituti. Dorivor o‘simliklar kimyosi va farmakologiyasi. Toshkent, 2022.

8. Trease G. E., Evans W. C.. Pharmacognosy. London: Saunders Elsevier, 2009.

9. Tyler V. E.. Pharmacognosy. Philadelphia: Lea & Febiger, 1988.

10. World Health Organization. WHO Monographs on Selected Medicinal Plants. Geneva, 1999.

Downloads

Published

2026-05-25