YURAK-QON TOMIR KASALLIKLARIDA PATOLOGIK O‘ZGARISHLAR
Keywords:
Kalit so’zlar: Yurak-qon tomir tizimi, patologik o‘zgarishlar, ateroskleroz, gipertoniya, ishemik yurak kasalligi, miokard infarkti, yurak yetishmovchiligi, tromboz, emboliya, arteriyalar torayishi, qon aylanish buzilishi, gipoksiya, endoteliy disfunktsiyasi.Abstract
Annotatsiya: Ushbu ilmiy ish yurak-qon tomir kasalliklarida yuzaga keladigan patologik o‘zgarishlarning kelib chiqish mexanizmlari, rivojlanish bosqichlari hamda ularning organizmga ta’sirini zamonaviy ilmiy yondashuvlar asosida chuqur tahlil qilishga bag‘ishlangan. Tadqiqotda yurak-qon tomir tizimi kasalliklarining global miqyosda keng tarqalishi, ularning inson salomatligi va o‘lim ko‘rsatkichlariga ta’siri hamda ijtimoiy-tibbiy ahamiyati alohida yoritilgan.Ish davomida ateroskleroz, arterial gipertenziya, ishemik yurak kasalligi va miokard infarkti kabi keng tarqalgan patologiyalar fonida yuzaga keladigan morfologik va funksional o‘zgarishlar ilmiy asosda tahlil etilgan. Endoteliy disfunktsiyasi, lipid almashinuvi buzilishi, oksidativ stress, surunkali yallig‘lanish jarayonlari hamda gemodinamik buzilishlar kasallik patogenezida asosiy rol o‘ynashi ko‘rsatib o‘tilgan.Shuningdek, xavf omillari — noto‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollikning yetishmasligi, chekish, stress va metabolik sindrom kabi holatlarning yurak-qon tomir tizimidagi patologik jarayonlarni kuchaytirishi batafsil yoritilgan. Ushbu omillar o‘zaro ta’sirda bo‘lib, tomirlar strukturasi va funksiyasining izdan chiqishiga, natijada esa og‘ir klinik asoratlarning rivojlanishiga olib kelishi aniqlangan.Tadqiqotda zamonaviy diagnostika usullari va profilaktika strategiyalarining ahamiyati ham ko‘rib chiqilib, yurak-qon tomir kasalliklarini erta aniqlash hamda ularning asoratlarini kamaytirish imkoniyatlari tahlil qilingan. Olingan natijalar global tibbiyot amaliyotida ushbu kasalliklarga qarshi kurashishda ilmiy va amaliy jihatdan muhim ahamiyat kasb etadi.
References
1.A.A. G‘ulomov. Patologik fiziologiya asoslari. – Toshkent, 2019.
2. A.A. Xamidov. Farmatsevtik texnologiya asoslari. – Toshkent, 2020.
3. J. Braunwald. Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. – USA, 2020.
4. N.M. Abdullayev. Zamonaviy farmatsevtika va uning rivojlanish yo‘nalishlari // Farmatsiya jurnali, 2021.
5. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Kardiologiya bo‘yicha klinik qo‘llanma. – Toshkent, 2022.
6. R. Karimov. Ichki kasalliklar propedevtikasi. – Toshkent, 2018.
7. S.S. Ahmedov. Yurak-qon tomir kasalliklari. – Toshkent, 2020.
8. Sh.R. Turg‘unov. Dori vositalari texnologiyasi. – Toshkent, 2019.
9. World Health Organization (WHO). Cardiovascular diseases report. – Geneva, 2023.
10. European Society of Cardiology (ESC). Guidelines on cardiovascular diseases. – 2022.
