QANDLI DIABETNING XUSUSIY PATOLOGIYASI: ETIOLOGIYASI, PATOGENEZI VA MORFOLOGIK O‘ZGARISHLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar:Diabetes mellitus, Insulin, giperglikemiya, glyukoza almashinuvi, insulin rezistentligi, endokrin tizim, oshqozon osti bezi, β-hujayralar, autoimmun jarayon, semizlik, angiopatiya, mikroangiopatiya, makroangiopatiya, diabetik nefropatiya, patogenez.Abstract
Annotatsiya:Qandli diabet zamonaviy tibbiyot va Patologiya fanida eng dolzarb muammolardan biri hisoblanadi. Ushbu kasallik insulin gormoni yetishmovchiligi yoki uning periferik to‘qimalarda biologik ta’sirining buzilishi natijasida rivojlanadigan surunkali metabolik patologiya bo‘lib, organizmda uglevod, yog‘ va oqsil almashinuvining chuqur buzilishi bilan kechadi. Kasallikning asosiy patogenetik omili Insulin funksiyasining yetarli bo‘lmasligi yoki uning retseptor darajasidagi rezistentligi hisoblanadi, bu esa glyukoza (shakar) almashinuvining izdan chiqishiga olib keladi. Natijada organizmda qonda shakar miqdorining oshishi holati rivojlanadi va bu uzoq davom etsa, ko‘plab a’zo va tizimlarda qaytarilmas morfologik o‘zgarishlar yuzaga keladi.
References
1. Abu Ali ibn Sino. Tib qonunlari. Toshkent: Fan nashriyoti, 1982.
2. American Diabetes Association. Standards of Medical Care in Diabetes. 2024.
3. Guyton A.C., Hall J.E. Textbook of Medical Physiology. Elsevier, 2021.
4. Harrison’s Principles of Internal Medicine. McGraw-Hill, 2022.
5. International Diabetes Federation (IDF). Diabetes Atlas. 2025.
6. Kumar V., Abbas A.K., Aster J.C. Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease. Elsevier, 2020.
7. Medscape. Diabetes Mellitus Clinical Overview. 2023.
8. World Health Organization (WHO). Global Report on Diabetes. Geneva, 2023.
9. World Health Organization (WHO). Classification and Diagnosis of Diabetes. 2022.
10. UpToDate. Diabetes Mellitus: Pathophysiology and Management. 2024.





