TARIXIY-ME’MORIY OBIDALARNING SHAKLLANISHIDA PROPORSIYA VA MODUL TIZIMLARINING ROLI

Authors

  • Siddiqova Madinabonu Asatillo qizi Qarshi davlat texnika universiteti

Abstract

Mazkur maqolada tarixiy-me’moriy obidalarning shakllanishi va kompozitsion yaxlitligini ta’minlashda proporsiya hamda modul tizimlarining o‘rni tahlil qilinadi. Tarixiy me’morchilikda bino qismlarining o‘zaro nisbatlari tasodifiy shakllanmaganligi, balki muayyan o‘lchov, mutanosiblik va takrorlanish qonuniyatlariga asoslanganligi ilmiy-nazariy jihatdan yoritiladi. Proporsional munosabatlarning bino hajmiy-fazoviy tuzilishi, fasad kompozitsiyasi, peshtoq, ravoq, gumbaz, ustun va boshqa me’moriy elementlarning o‘zaro uyg‘unligiga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, modul tizimining me’moriy elementlarni bir-biri bilan bog‘lash, o‘lchamlarning takroriyligini ta’minlash va yaxlit kompozitsion tizim hosil qilishdagi funksional hamda estetik ahamiyati asoslanadi. Tadqiqotda tarixiy-me’moriy obidalarni tahlil qilishda qiyosiy, kompozitsion, tipologik va o‘lchov-proporsional yondashuvlardan foydalanish imkoniyatlari ko‘rsatib beriladi.

 

References

1. Булатов М.С. Геометрическая гармонизация в архитектуре Средней Азии IX–XV вв. — Москва: Наука, 1988.

2. Пугаченкова Г.А., Ремпель Л.И. Выдающиеся памятники архитектуры Узбекистана. — Ташкент: Издательство литературы и искусства им. Г. Гуляма, 1975.

3. Ремпель Л.И. Архитектурный орнамент Узбекистана. — Ташкент: Издательство литературы и искусства им. Г. Гуляма, 1961.

4. Крюков К.С. Пропорции в архитектуре: анализ памятников Древнего Египта, Греции, Рима и Средней Азии. — Москва, 1995.

5. Зохидов П.Ш. Архитектурные памятники Самарканда. — Ташкент: Узбекистан, 1965.

6. Ахмедов М.К. Средневековая архитектура Средней Азии. — Ташкент, 1990.

Downloads

Published

2026-06-16