O‘ZBEK ANTROPONIMLARINING LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI VA ZAMONAVIY NOMLASH TENDENSIYALARI
Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek antroponimlarining lingvomadaniy xususiyatlari hamda zamonaviy nomlash jarayonlarida kuzatilayotgan o‘zgarishlar tahlil qilinadi. Kishi ismlari xalqning tarixiy xotirasi, milliy dunyoqarashi, diniy tasavvurlari, estetik qarashlari va oilaviy qadriyatlarini aks ettiruvchi lisoniy-madaniy birlik sifatida o‘rganiladi. O‘zbek antroponimik tizimining turkiy, arabiy va fors-tojik qatlamlari, ism qo‘yishda ezgu tilak, diniy e’tiqod, go‘zallik, kuch-qudrat, avlod davomiyligi kabi motivlarning o‘rni yoritiladi. Shuningdek, globallashuv, raqamli kommunikatsiya, milliy o‘zlikni anglash va diniy qadriyatlarga munosabatning zamonaviy ism tanlash jarayoniga ta’siri ko‘rib chiqiladi. Tahlillar an’anaviy va zamonaviy nomlash modellari o‘zaro raqobatda emas, balki bir-birini to‘ldiruvchi jarayon sifatida namoyon bo‘layotganini ko‘rsatadi.
References
1. Begmatov E.A. O‘zbek tili antroponimikasi. – Toshkent: Fan, 2013. – 264 b. (Tai Academy)
2. Begmatov E. O‘zbek ismlari ma’nosi: izohli lug‘at. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti.
3. Begmatov E. Ismlarning sirli olami. – Toshkent: O‘zbekiston, 2014. – 176 b. (Tai Academy)
4. Muminova N.A. O‘zbek antroponimikasining tarixiy va lingvistik asoslari // Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar jurnali. – 2026. – 8(04). – B. 627–631. DOI: 10.70728/b.series.v08.i04.086. (Kokand Journal)
5. Xalilova N.B. Xonzoda ayollar ism va laqablarining lingvokulturologik tahlili // Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar jurnali. – 2026. – 8(05). – B. 1568–1574. DOI: 10.70728/b.series.fil.v08.i05.233. (Kokand Journal)
6. Iskandarova Sh.M., Jahongirova Sh.K. Cho‘lpon nasriy asarlarida antroponimlarning lingvomadaniy xususiyatlari // World of Philology. – 2026. – 5(6). – B. 39–43. DOI: 10.70728/phil.v05.i06.006. (Kokand Journal)
7. O‘zbek ismlarining izohli imlo lug‘ati. – Toshkent, 2024. (AFU)
8. O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi. 2023-yil davomida eng ko‘p qo‘yilgan ismlar haqidagi ma’lumotlar. – 10.01.2024. (Xorazm Adliya)
