AXBOROTNING PSIXOLOGIK XAVFSIZLIGI: TUSHUNCHA, MAZMUN VA HIMOYA MEXANIZMLARINING KONSEPTUAL TAHLILI

Abstract

Maqolada “axborotning psixologik xavfsizligi” tushunchasining mazmun-mohiyati konseptual va tahliliy yondashuv asosida yoritiladi. Tadqiqot psixologik xavfsizlikni shaxs va jamiyat ongiga axborot ta’siri natijasida yuzaga keladigan destruktiv holatlar (dezinformatsiya, manipulyatsiya, kognitiv buzilishlar, informatsion stress, ijtimoiy vahima, stigmatizatsiya, radikallashuv)dan himoyalanish holati va tizimi sifatida talqin etadi. Mazkur institutning tarkibiy elementlari — axborotga nisbatan tanqidiy tafakkur, kognitiv mustaqillik, emotsional barqarorlik, media savodxonlik, axboriy-gigiyena, shaxsiy chegaralar, ishonchli axborot manbalari va platformaviy muhitning xavfsizligi — alohida tahlil qilinadi. Shuningdek, ochiq axborot tizimlarida psixologik xavfsizlikka tahdid qiluvchi omillar: algoritmik “echo chamber”, bot-tarmoqlar, koordinatsiyalashgan kampaniyalar, kiberbulling, reputatsion hujumlar va “deepfake” kabi texnologik risklar ko‘rib chiqiladi. Yakunda psixologik xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha ko‘p qatlamli (individ–institut–platforma–huquq) yondashuv, profilaktika va javob choralari tizimi taklif etiladi.