QO‘SHMA SO‘ZLARNING KOGNITIV-STILISTIK XUSUSIYATLARI VA  MA’NO  SHAKLLARI

Avezova Nigora Safarovna; Ashurova Madina To’rayevna

Authors

Avezova Nigora Safarovna O’zDJTU, Ingliz filologiyasi Ikkinchi chet tili kafedrasi v.b dotsenti (Phd)
Ashurova Madina To’rayevna O’zDJTU, Ingliz filologiyasi Ikkinchi chet tili kafedrasi stajyor o’qituvchisi

Keywords:

Kalit so‘zlar: qo‘shma so‘z, kognitiv lingvistika, konseptual metafora, konseptual integratsiya, so‘z yasalishi, stilistika, semantik motivatsiya, idrok, til manzarasi.

Abstract

Annotatsiya. Mazkur maqolada qo‘shma so‘zlarning kognitiv-stilistik xususiyatlari zamonaviy tilshunoslik nazariyalari asosida ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda qo‘shma so‘zlarning hosil bo‘lish kognitiv mexanizmlari, ularning konseptual asoslari hamda nutqdagi uslubiy vazifalari yoritilgan. Maqolada konseptual metafora, metonimiya va konseptual integratsiya (blending) nazariyalari asosida qo‘shma so‘zlarning ma’no shakllanishi tahlil qilinadi. Shuningdek, qo‘shma so‘zlarning badiiy, publitsistik va so‘zlashuv uslublarida qanday stilistik funksiyalarni bajarishi izohlanadi. O‘zbek tilidagi qo‘shma so‘zlarning kognitiv-semantik tabiati va ularning emotsional-ekspressiv salohiyati ko‘rib chiqilib, ularning shunchaki morfologik birikma emas, balki murakkab kognitiv jarayonlar mahsuli ekanligi asoslab beriladi. Tadqiqot natijalari qo‘shma so‘zlarning til egasining olamni anglash va idrok etish usullarini aks ettiruvchi muhim til birliklari ekanligini ko‘rsatadi.

References

Bauer, L. (1983). English Word-Formation. Cambridge: Cambridge University Press.

2. Benczes, R. (2006). Creative Compounding in English: The Semantics of Metaphorical and Metonymical Noun-Noun Combinations. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.

3. Croft, W., & Cruse, D. A. (2004). Cognitive Linguistics. Cambridge: Cambridge University Press.

4. Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors We Live By. Chicago: University of Chicago Press.

5. Langacker, R. W. (1987). Foundations of Cognitive Grammar. Vol. 1: Theoretical Prerequisites. Stanford: Stanford University Press.

6. Lieber, R., & Štekauer, P. (Eds.). (2009). The Oxford Handbook of Compounding. Oxford: Oxford University Press.

7. Onysko, A., & Michel, S. (Eds.). (2010). Cognitive Perspectives on Word Formation. Berlin/New York: De Gruyter Mouton.

8. Hojiyev, A. (2007). O‘zbek tili so‘z yasalish tizimi. Toshkent: “O‘qituvchi” NMIU.

9. Sayfullayeva, R. R., Mengliyev, B. R., Boqieva, G. H., Qurbonova, M. M., Yunusova, Z. Q., & Abuzalova, M. Q. (2006). Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent.

10. Jamolxonov, H. (2005). Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Toshkent.