TERMODINAMIKA QONUNLARINING KIMYOVIY VA TIBBIY TIZIMLARDA QOʻLLANISHI
Keywords:
Kalit so‘zlar Termodinamika, energiya saqlanishi, entropiya, kimyoviy reaksiya, metabolizm, biologik tizim, issiqlik almashinuvi, ichki energiyaAbstract
Mazkur ilmiy tezisda termodinamika qonunlarining kimyoviy va tibbiy tizimlarda tutgan o‘rni hamda ularning amaliy ahamiyati chuqur tahlil qilinadi. Termodinamikaning birinchi qonuni energiya saqlanishini ifodalab, kimyoviy reaksiyalar davomida issiqlik ajralishi yoki yutilishini izohlaydi. Bu qonun asosida ekzotermik va endotermik jarayonlar mohiyati aniqlanadi. Ikkinchi qonun esa entropiya tushunchasini ochib berib, tabiiy jarayonlarning yo‘nalishi va o‘z-o‘zidan borish shartlarini tushuntiradi. Biologik tizimlarda entropiya ortishi hujayra ichidagi tartib va tartibsizlik muvozanati orqali izohlanadi. Uchinchi qonun moddalarning mutlaq nol haroratga yaqin sharoitdagi holatini tavsiflab, ularning issiqlik sig‘imi va boshqa fizik-kimyoviy xususiyatlarini aniqlash imkonini beradi. Tibbiyotda termodinamika qonunlari metabolizm, energiya almashinuvi, organizmning issiqlikni boshqarish jarayonlari hamda dori vositalarining ta’sir mexanizmini tushuntirishda muhim nazariy asos bo‘lib xizmat qiladi. Zamonaviy tibbiy texnologiyalar, jumladan, diagnostika va davolash usullarini takomillashtirishda ushbu qonunlardan keng foydalanilmoqda.
References
1. Axmedov Q., Sodiqov B. Umumiy kimyo. Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti, 2018.
2. Yusupov O., To‘xtayev B. Fizik kimyo asoslari. Toshkent: Fan va texnologiya, 2016.
3. Raximov A. R. Tibbiy fizika va biofizika. Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti, 2019.
4. Xamidov J. X. Biokimyo asoslari. Toshkent: O‘qituvchi, 2017.
5. Atkins P., de Paula J. Physical Chemistry. 10th Edition. Oxford University Press, 2014.
6. Chang R., Goldsby K. Chemistry. 12th Edition. McGraw-Hill Education, 2016.
7. Nelson D. L., Cox M. M. Lehninger Principles of Biochemistry. 7th Edition. W.H. Freeman, 2017.
8. Guyton A. C., Hall J. E. Textbook of Medical Physiology. 13th Edition. Elsevier, 2016.
