TEXNIKA OLIY TAʼLIM MUASSASALARIDA MATEMATIK KOMPETENTLIKNI RIVOJLANTIRISHDA MODELLASHTIRISHNING ILMIY-METODIK POYDEVORI
Abstract
Mazkur maqolada texnika oliy taʼlim muassasalarida matematik kompetentlikni rivojlantirishda modellashtirishning ilmiy-metodik poydevori nazariy jihatdan asoslandi. Tadqiqotda tizimli, kompetensiyaviy, faoliyatga yoʻnaltirilgan, kontekstli va integrativ yondashuvlar metodologik tayanch sifatida belgilandi. Ilmiy manbalarni qiyosiy tahlil qilish natijasida kasbiy matematik modellashtirishning gnoseologik, metodologik, didaktik va texnologik vazifalari ochib berildi. “Real vaziyat — konseptual model — matematik model — yechim — kasbiy talqin — validatsiya — refleksiya” sikli matematik kompetentlikni shakllantiruvchi markaziy mexanizm sifatida tavsiflandi. Kasbiy mazmundagi muammoli vaziyatlar, fanlararo integratsiya, raqamli hisoblash vositalari, bosqichma-bosqich murakkablashuvchi topshiriqlar va mezonli baholash modellashtirish metodikasining zarur shartlari sifatida asoslandi. Natijalar matematika bilimlarini texnik obyekt va jarayonlarni tadqiq etish hamda muhandislik qarorlarini dalillash faoliyati bilan uzviy bogʻlash imkonini beradi.
References
1. NCTM. Principles to Actions: Ensuring Mathematical Success for All. — Reston, VA: National Council of Teachers of Mathematics, 2014. — 139 p.
2. OECD. PISA 2022 Assessment and Analytical Framework. — Paris: OECD Publishing, 2023. — DOI: 10.1787/dfe0bf9c-en.
3. Kilpatrick J., Swafford J., Findell B. (eds.). Adding It Up: Helping Children Learn Mathematics. — Washington, DC: National Academy Press, 2001. — 480 p.
4. Schoenfeld A. H. Mathematical Problem Solving. — Orlando: Academic Press, 1985. — 409 p.
5. Freudenthal H. Revisiting Mathematics Education: China Lectures. — Dordrecht: Kluwer Academic Publishers, 1991. — 202 p.
6. Blum W., Leiss D. How do students and teachers deal with modelling problems? // Mathematical Modelling: Education, Engineering and Economics. — Chichester: Horwood Publishing, 2007. — P. 222–231.
7. English L. D., Gainsburg J. Problem solving in a 21st-century mathematics curriculum // Handbook of International Research in Mathematics Education. 3rd ed. — New York: Routledge, 2016. — P. 313–335.

