SHAHAR YOG'IN OQAVALARINING NOBARQAROR REJIMIDA TINDIRGICH VA AERATSIYA UZELLARINI BOG'LANGAN GIDRODINAMIK HISOBLASH: CHO'KISH KINETIKASI VA KISLOROD MASSA UZATISH MEZONLARI
Abstract
Maqolada shahar hududlaridan jala va qor erishi davrida hosil bo'ladigan oqavalarni yopiq suv havzalariga kiritishdan oldin tozalovchi tindirgich va aeratsiya uzellarini bog'langan gidrodinamik hisoblash uslubiyati keltirilgan. An'anaviy hisobdan farqli ravishda, uchta loyihaviy kattalik - oqimning gorizontal tezligi, gidravlik tutib turish vaqti va yuza yuklamasi - bir-biriga bog'langan holda ko'rib chiqiladi va tutib qolish ulushi zarracha cho'kish tezligi hamda oqim taqsimoti sifati orqali ifodalanadi. Cho'kish tezligi to'liq qarshilik qonuni bo'yicha hisoblanib, loyihaviy zarracha ( = 0,05 mm) uchun 2,15 mm/s ni tashkil etadi; Hazen bog'lanishi bo'yicha yuza yuklamasi 2,4 m/soat va oqim taqsimoti ko'rsatkichi n = 3 bo'lganda tutib qolish ulushi 89 % ga teng bo'ladi. Aeratsiya uzeli uchun kislorod massa uzatish tenglamasidan barqaror holatdagi kislorod darajasi keltirib chiqarilgan va anoksik zonaning oldini oluvchi mezon asoslangan. Barcha sonli qiymatlar ochiq bayon etilgan farazlar asosida hisoblangan; o'lchov natijalari keltirilmaydi.
References
1. ShNQ 2.04.01-22. Binolarning ichki suv ta'minoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish. Qurilish vazirligi, Toshkent, 2022.
2. Hazen A. On sedimentation. Transactions of the American Society of Civil Engineers, 1904, vol. 53, pp. 45-88.
3. Camp T.R. Sedimentation and the design of settling tanks. Transactions of the American Society of Civil Engineers, 1946, vol. 111, pp. 895-936.
4. Metcalf & Eddy. Wastewater Engineering: Treatment and Resource Recovery. 5-nashr. McGraw-Hill, New York, 2014.
5. Chaudhry M.H. Applied Hydraulic Transients. 3-nashr. Springer, New York, 2014.
6. Yuldosheva U.T. Kam sarfli alohida oqava tarmog'ida cho'kma o'tirishi va yuvib tozalash davriyligi mezoni // Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. 2026. Vol. 6, issue 8. P. 86-92. (E)ISSN 2181-1784.
7. Yuldosheva U.T. Clogging of infiltration facilities recharging saline treated effluent in a hot climate: governing relations, design implications and an experimental design // American Journal of Multifunctional Publishing. 2026. Vol. 3, issue 3. P. 59-66. ISSN 2997-3287.
8. Юлдошева У.Т. Допустимое окно коэффициента возврата в системах непитьевого водоснабжения зданий с инфильтрационным возвратом // INTELLINOVA Global Conference: International Scientific Proceedings. INTELLINOVA 2026. С. 34-37.
