BALOG‘AT DAVRIDA QIZLARNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK RIVOJLANISHINI BOSHQARISHNING PEDAGOGIK VA PSIXOLOGIK ASOSLARI
Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada balog‘at davrida qizlarning ijtimoiy-psixologik rivojlanishiga ta’sir etuvchi biologik, emotsional, oilaviy, pedagogik va ijtimoiy omillar ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilinadi. O‘smirlik davrida shaxsning o‘zini anglashi, mustaqil fikrlashi, hissiy barqarorligi, ijtimoiy munosabatlarga kirishishi hamda individual qadriyatlar tizimining shakllanishi murakkab rivojlanish jarayoni sifatida talqin etiladi. Tadqiqotda qizlarning psixologik rivojlanishini boshqarish tushunchasi ularning xatti-harakatlarini tashqi nazorat ostiga olish emas, balki yosh va individual xususiyatlariga mos pedagogik qo‘llab-quvvatlash, ijobiy ijtimoiy muhit yaratish va psixologik moslashuv imkoniyatlarini kengaytirish sifatida asoslanadi. Mahalliy va xorijiy psixologik-pedagogik adabiyotlarni qiyosiy tahlil qilish orqali oila, ta’lim muassasasi va tengdoshlar muhitining qizlar shaxsiy kamolotiga ta’siri ochib beriladi. Shuningdek, emotsional o‘zini boshqarish, ijtimoiy kompetensiyalar, shaxsiy xavfsizlik, muloqot madaniyati va mustaqil qaror qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan integrativ pedagogik yondashuv taklif etiladi. Tadqiqot natijasida balog‘at davridagi qizlarni psixologik qo‘llab-quvvatlashning samaradorligi oilaviy ishonch, pedagogik hamkorlik, individual yondashuv va ijtimoiy-psixologik profilaktika tadbirlarining o‘zaro uyg‘unligiga bog‘liqligi nazariy jihatdan asoslanadi.
References
1. G‘oziyev, E. (2010). Ontogenez psixologiyasi. Toshkent: Noshir. 360 bet. ISBN: 978-9943-353-37-4. Elektron kutubxona manbasi
2. Davletshin, M. G. (2004). Yosh davrlari va pedagogik psixologiya. Toshkent: Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti. 132 bet. Elektron kutubxona manbasi
3. G‘oziyev, E. G‘. (2011). Psixologiya. Toshkent: O‘qituvchi. 352 bet. ISBN: 978-9943-02-445-8. Elektron kutubxona manbasi
4. World Health Organization. (2024). Adolescent and young adult health. Geneva: WHO. Rasmiy manba
5. World Health Organization. (2025). Mental health of adolescents. Geneva: WHO. Rasmiy manba
6. UNICEF Uzbekistan. (2022). Adolescents’ Mental Health and Psychosocial Well-being at Schools. Tashkent: UNICEF. Tadqiqot hisoboti
7. UNICEF Uzbekistan. (2024). Situation Analysis of Children and Adolescents in Uzbekistan. Tashkent: UNICEF. Tahliliy hisobot
8. Bronfenbrenner, U. (1979). The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Cambridge, MA: Harvard University Press. 352 p. DOI: 10.2307/j.ctv26071r6
.9. O‘zbekiston Respublikasi. (2008). Bola huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida. 2008-yil 7-yanvardagi O‘RQ-139-son Qonun (amaldagi tahriri). Lex.uz rasmiy hujjati
10. World Health Organization Regional Office for Europe & UNICEF. (2024). Child and Adolescent Health in the WHO European Region: Adolescent Mental Health Fact Sheet. WHO/EURO:2024-10632-50404-76093.
